دوره 7, شماره 2

تابستان 1395

فهرست مطالب

مقالات

بطور کلی گسترش بخش مالی، مدیریت سیاست‏های اقتصاد کلان را پیچیده کرده است به نوعی که به دلیل اثر گذاری شرایط بخش مالی بر مکانیسم‏‏های انتقال سیاست‏های اقتصادی و تشدید آثار آنها، تحلیل ادوار تجاری و مدیریت آن، بدون توجه به تعاملات این دو بخش کافی نیست. در این مقاله، به منظور بررسی ارتباط ادوار تجاری و مالی در اقتصاد ایران، الگوی تعادل عمومی پویای تصادفی (DSGE) کیزین‏های جدید با در نظر گرفتن بخش بانکی و لحاظ ویژگی‏های آن ارایه شده است. پس از تعیین مقادیر ورودی الگو و کالیبره کردن پارامترها با استفاده از اطلاعات اقتصاد ایران طی دوره 1393-1369، نتایج گشتاورها حاکی از مناسب بودن الگوی ارایه شده برای شبیه‏سازی و تحلیل سناریو در اقتصاد ایران است. علاوه بر این، تکانه‏های بهره‏وری، مطالبات معوق و انجماد دارایی بانک‏ها بررسی شده است. نتایج نشان می‏دهد که تکانه بهره‏وری بر نوسانات بخش مالی موثر است؛ تکانه‏های مطالبات معوق و انجماد دارایی‏ بانک‏ها نیز از کانال‏ ترازنامه‏ای بانک‏ها، نقش مهمی در توضیح نوسانات اقتصاد کلان داشته است. در بحث ترازنامه بانک‏ها، اثرات انجماد دارایی‏های بانکی بر نوسانات اقتصادی بیشتر از آثار مطالبات معوق است. بنابراین انتظار می‏رود برای رفع تنگناهای اعتباری، ضمن تلاش برای کاهش نسبت مطالبات معوق، اولویت بیشتری برای کاهش انجماد دارایی‏ها در شبکه بانکی وجود داشته باشد. در مجموع، نتایج حاکی از اثرپذیری ادوار تجاری اقتصاد ایران از ادوار مالی است.
حسن درگاهی, مهدی هادیان
PDF
1-32
الگوی مخارج به نحوه‌ی ترکیب اجزاء مخارج برای شکل‌دهی سطح مشخصی از مصرف خانوار گفته می‌شود. خانوار پس از بهینه‌بابی در مورد مصرف حال و آینده ترکیبی از مخارج را انتخاب می‌کند که رفاه حال و آینده‌ی خود را به حداکثر برساند. این مطالعه به بررسی تأثیر اجرای قانون هدف‌مندی یارانه‌ها بر الگوی مخارج  مصرفی خانوارهای شهری ایرانی با استفاده از روش داده‌های تابلویی برای دوره زمانی 1383 تا 1392 می‌پردازد.نتایج این پژوهش نشان می‌دهد هدف‌مندی یارانه‌ها بر روی 9 گروه از 14 گروه مخارج خانوارهای شهری تأثیر معنادار داشته است. در این بین با اجرای هدف‌مندی یارانه‌ها سهم 5 گروه مخارج هزینه‌های خوراکی، هزینه‌های حمل و نقل، هزینه‌های مربوط به خدمات فرهنگی و تفریحات، هزینه‌های غذای آماده و هتل و رستوران و هزینه‌های کالاها و خدمات متفرقه از مخارج کل خانوارهای شهری به طور معناداری افزایش یافته است. در مقابل سهم 4 گروه مخارج هزینه‌های بهداشتی و درمانی، هزینه‌های ارتباطات خانوار، هزینه‌های آموزش و تحصیل، و سرمایه‌گذاری خانوار از مخارج کل خانوار شهری کاهش معنا‌دار داشته است. بنابراین می‌توان گفت اجرای طرح هدف‌مندی یارانه‌ها از طریق تغییر در ترکیب هزینه ها- افزایش یا کاهش سهم هر یک از هزینه ها-  بر الگوی مخارج مصرفی خانوارهای شهری در ایران تاثیرداشته است.
سید علی پایتختی اسکویی, خلیل امامی
PDF
33-48
با توجه به اهمیت روز افزون اثرگذاری فرهنگ و عوامل اجتماعی- فرهنگی در مباحث اقتصادی، در پژوهش حاضر با استفاده از روش حداقل مربعات داده‌های تابلویی و فرآیند خوشه بندی، تأثیر این عوامل بر رشد اقتصادی به تفکیک استانی در سال‌های 1391-1388 بررسی شده است. نتایج نشان می‌دهد نرخ باسوادی دارای رابطه مستقیم با درآمد سرانه‌ی واقعی، و نرخ فقر و نرخ بیکاری دارای رابطه معکوس با درآمد سرانه‌ی حقیقی است، همچنین با تفکیک استانهای ایران به سه گروه و محاسبه‌ شاخص توسعه انسانی، گروه‌بندی استان‌ها و روند تغییرات آن‌ها مورد ارزیابی قرار گرفته است.
شهرام فتاحی, جمال فتح اللهی, الناز عسکری
PDF
49-70
آمار و ارقام مربوط به انرژی حاکی از آن است که کشور ایران از نظر شاخص‌های مصرف و بهره‌وری انرژی در مقایسه با متوسط جهانی در وضعیت مناسبی قرار ندارد. یکی از راهکارهای اصلاح نحوه بکارگیری این نهاده، افزایش قیمت‌های نسبی انرژی عنوان شده است. اما پیش فرض اساسی برای اثربخش بودن افزایش قیمت به هدف استفاده بهینه از انرژی، این است که در فرایند تولید، امکان جانشین ساختن نهاده انرژی با سایر نهاده‌ها برای بنگاه فراهم باشد؛ چراکه در غیر این صورت، به جای جانشین ساختن انرژی با سایر نهاده‌ها، افزایش قیمت انرژی از طریق افزایش هزینه‌های تولید، اثر تورمی برجای خواهد گذاشت. لذا محاسبه صحیح کشش جانشینی انرژی با سایر نهاده‌های تولید، از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. به همین منظور، در این مطالعه، یک تابع تولید کشش جانشینی ثابت (CES) برای اقتصاد ایران تصریح و برآورد شده است. با توجه به اینکه در فرم اولیه این تابع تنها دو نهاده تولیدی وجود دارند، با تعریف مفهوم نهاده ترکیبی، سه تصریح متفاوت برای تابع تولید در نظر گرفته و به روش غیر خطی برآورد شدند. نتیجه این برآورد نشان می‌دهد در ایران، کشش جانشینی بین نهاده انرژی و نهاده‌های کار و سرمایه، پایین است و ساختار تولیدی موجود برای بنگاه‌های تولیدی امکان جانشینی را به سهولت فراهم نمی‌کند. نتیجه این امر این است که افزایش قیمت در کوتاه مدت بیش از اینکه به جانشینی نهاده‌ها و افزایش بهره‌وری انرژی منجر شود، باعث کاهش تولید و افزایش قیمت خواهدشد.
اباذر کریمی راهجردی, محمد نوفرستی
PDF
71-96
بر اساس دیدگاه اقتصاد هزینه‎ مبادله، مبادلات در بازارها دارای هزینه‌های جانبی می‎باشد و فلسفه‎ شكل‎گیری نهادها، حداقل ‎نمودن این هزینه‌هاست. مطالعات زیادی در كشورهای در حال‌ توسعه انجام گرفته است كه نشان می‌دهد هزینه‌های مبادله در بازار اعتبارات بالاست و این امر باعث کاهش كارایی مؤسسات اعتباری بازار مالی می‌شود. این پژوهش در مرحله نخست به تشریح هزینه‌های مبادله تحمیل شده به مؤسسات اعتباری و عوامل مؤثر بر آنها از منظر الگوی سنتی اقتصاد هزینه‎ مبادله می‌پردازد و همچنـین با معرفی "روابط اعتباری با مشتری" به عنـوان متـغیری که مبین کاهش عدم تـقارن اطلاعاتی بین مؤسسه اعتباری و متقاضی تسهیلات است، اثر این متغیر را بر الگوی ویلیامسون مورد بررسی قرار می‌دهد. روش پژوهش آمیخته مد نظر در این مطالعه مبتنی بر نظرخواهی از متخصصان، پرسشنامه و الگوی شبکه عصبی به منظور جمع‌آوری و پردازش داده‌ها است. مؤسسات اعتباری مورد بررسی، نمونه تصادفی از شعب مختلف بانک‌های شهر تهران که دارای مجوز از بانک مرکزی تا تاریخ فروردین 1391 بوده‌اند، است. نتایج پژوهش حاکی از آن است که با ورود متغیر "روابط اعطای تسهیلات" اثر متغیرهای مستقل "سرمایه‌گذاری در دارایـی‌های خاص"، "خاص بودن وثیقه‌ها"، "درجه عدم اطمینان برای مؤسسه اعتباری" و"سختی در اندازه‌گیری عملکرد کارکنان" بر متغیر هزینه مبادله اعطای تسهیلات، کاهش می‌یابد. 
مهرداد نعمتی, عباس عرب‌مازار
PDF
97-120
در این پژوهش طراحی بازار آب با استفاده از نظریه‌های طراحی مکانیسم درون بخشی و برآورد توابع عرضه و تقاضای آب در سیستم معادلات همزمان در دوره 1391-1380انجام گرفت. قیمت حدی حقیقی و اسمی آب در این بخش 45/6532 و 2/12072 ریال برآورد شد. همچنین با تابع تقاضای آب، قیمت حدی حقیقی و اسمی آب کشاورزی را 21/977 و 442/1698 ریال برآورد گردید. تابع عرضه بلندمدت اقتصادی آب با استفاده از تابع هزینه درجه سه تعمیم یافته برآورد شد. ارزش نهایی حقیقی و اسمی یک مترمکعب آب در بخش مسکونی به صورت میانگین 34/4462 و 31/8430، کشاورزی 399/620 و 813/1099، صنعت و معدن 54/4110 و 08/7727، گردشگری 38/1146 و محیط زیست 739/596 ریال محاسبه شد. مبتنی بر نقاط تعادل استخراج شده با کاربرد رویکرد نظری طراحی مکانیسم و تطبیق‌های دو سویه اقدام به طراحی دو تطبیق مبتنی بر نقاط تعادل اولیه و ثانویه شد. مکانیسم‌های طراحی شده بر اساس الگوریتم گیل- شپلی (الگوریتم پذیرش تاخیری) حل شدند
سید پرویز جلیلی کامجو
PDF
121-158