دوره 4, شماره 4

زمستان 1392

فهرست مطالب

مقالات

چكیده

هدف از انجام این تحقیق، طراحی یک قاعده بهینه پولی در چارچوب هدف‌گذاری تورم انعطاف­پذیر برای بانک مرکزی با تأکید بر قیمت دارایی‌ها در اقتصاد ایران است. این تحقیق در دو مرحله انجام می‌گیرد. در مرحله اول معادلات عرضه و تقاضای کل برای یک اقتصاد باز و صادرکننده نفت (مورد ایران) تصریح و با روش ARDL مورد برآورد قرار می‌گیرند. در مرحله دوم برای بدست آوردن قاعده پولی بهینه، مسئله کمینه سازی تابع زیان بانک مرکزی، با توجه به قیود معادلات عرضه و تقاضای کل با استفاده از روش فضای حالت و الگوریتم کنترل بهینه تصادفی در شرایط برنامه ریزی پویا حل می‌شود. برای ارزیابی اهمیت قیمت دارایی‌ها در تنظیم قاعده پولی بهینه، معادلات عرضه و تقاضای کل مجدداً با در نظر گرفتن قیمت دارایی‌ها مورد برآورد قرار گرفته و تابع زیان بانک مرکزی کمینه می‌شود. مقایسه مقدار واریانس تورم در دو حالت فوق تفاوت معناداری را نشان نمی‌دهد. لذا بانک مرکزی در تنظیم قاعده پولی بهینه خود لازم نیست تحولات شاخص قیمت دارایی را منظور کند
حسن درگاهی, عبدالعظیم آق‌اتابای
PDF

چکیده

دستیابی به سطح قابل قبولی از رشد قیمت‌ها به گونه‌ای که هم به رشد اقتصادی کمک کند و هم ثبات اقتصادی را به همراه داشته باشد، یکی از هدف‌های مهم تمام سیاست‌گذاران اقتصادی می‌باشد. از مجموع نظرات موجود کارشناسان در باب تورم می‌توان گفت علی‌رغم اینکه تورم یک پدیده‌ اقتصادی است، اما صرفاً از مبادی اقتصادی نشأت نگرفته و در این راستا عوامل نهادی و زیرساخت‌های اجتماعی بالاخص در کشورهای درحال‌توسعه از عوامل مهم تأثیرگذار بر رشد قیمت‌ها محسوب می‌شوند. به عقیده بسیاری از تحلیلگران نیز در بین عوامل نهادی، کیفیت قوانین و مقررات یکی از مهم‌ترین مؤلفه‌های تأثیرگذار بر رشد قیمت‌هاست. از این­رو، این مطالعه با هدف بررسی تأثیر کیفیت قوانین بر نرخ تورم، با استفاده از داده‌های آماری 16 کشور منتخب منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا (MENA) طی دوره زمانی 2012-1996، روابط موجود بین متغیرها را در یک مدل رگرسیونی انتقال ملایم تابلویی (PSTR) و با استفاده از روش حداقل مربعات غیرخطی (NLS) برآورد نموده است. نتایج حاصل از برآورد مدل حاکی از رد شدن فرضیه خطی بودن و نیز وجود یک مدل دو رژیمی با اندازه آستانه‌ای 94/0- برای شاخص کیفیت قوانین در این گروه از کشورها می‌باشد. نتایج برآورد ضرایب متغیرهای لحاظ شده در مدل نیز بیانگر منفی بودن ضرایب شاخص کیفیت قوانین، شاخص باز بودن اقتصاد و تولید ناخالص داخلی در هر دو رژیم و افزایش مقدار این ضریب منفی در رژیم دوم می‌باشد. علاوه بر این، ضرایب متغیرهای مخارج مصرفی دولت و نقدینگی در هر دو رژیم مثبت و معنی‌دار بوده که البته در رژیم دوم مقدار عددی این ضرایب کاهش یافته است.
حسن حیدری, رقیه علی‌نژاد, رعنا اصغری

چکیده

تغییر ساختار سنی جمعیت به وجود آمده در اثر افزایش شدید زاد و ولد ابتدای دهه­ی 1360، پیامدها و پرسش‌های متعددی را به دنبال داشته است. یکی از این پرسش‌ها چگونگی تأثیرپذیری تقاضای سرمایه‌گذاری خانوارها در مستغلات از تغییر ساختار سنی در جامعه ایران است. مقاله­ی حاضر در پی یافتن پاسخی مناسب برای این سوال، تابعی را برای سرمایه‌گذاری در مستغلات بر اساس مبانی نظری اقتصادی تصریح می‌کند که یکی از متغیرهای توضیح­دهنده­ی آن تغییرات ساختار سنی جمعیت است. این تابع به کمک داده‌های سری زمانی سالانه 1345 تا 1385 به روش خودرگرسیون وقفه‌گستر( ) در چارچوب روش­­شناسی همجمعی برآورد شده است. نتایج حاکی از آن است که با افزایش نسبی جمعیت در گروه میان‌سال جامعه، تقاضا برای سرمایه‌گذاری خانوارها در مستغلات افزایش می‌یابد. این تقاضا در 15 تا 20 سال آینده (سال‌های 1407-1412) که متولدین اوایل دهه­ی 1360 به محدوده سنی 40 تا 44 سالگی می‌رسند به اوج خود خواهد رسید و از آن پس به تدریج کاهش خواهد یافت
محمد نوفرستی, سمیرا صادقی گوغری

چکیده

در این پژوهش، مدلی برای پیش­بینی مصرف برق سالیانۀ ایران بر اساس معیارهای اقتصادی و با استفاده از شبکه‌های عصبی مصنوعی ارائه و همچنین تاثیر اجرای طرح هدفمندسازی یارانه‌ها در اولین سال اجرای این طرح بر مصرف برق سالیانه ایران بررسی شده است. بدین صورت که شبکۀ عصبی نارکس متغیرهای جمعیت و تولید ناخالص داخلی را به عنوان ورودی دریافت کرده و خروجی آن مصرف برق سالیانه در ایران است. برای آزمودن و آموزش شبکۀ طراحی شده، داده‌های سال‌های 1362 تا 1389 جمع آوری شده است که داده‌های چهار سال آخر برای آزمودن عملکرد شبکه مورد استفاده قرار گرفته است. برای بررسی میزان دقت پیش بینی شبکۀ طراحی شده، دو مدل شبکۀ عصبی پرسپترون و مدل سری زمانی آریما نیز طراحی گردیده است که مقایسۀ نتایج نشان می‌دهد که شبکۀ عصبی نارکس توانایی بالاتری در پیش بینی مصرف برق ایران دارد. در این مدل با لحاظ شدن عوامل کلیدی تاثیر گذار بر مصرف برق، مصرف برق سالیانه ایران در سال‌های قبل از اجرای هدفمندی یارانه‌ها با دقت بالایی پیش­بینی می‌شود و بر این اساس میزان مصرف برق ایران در سال 1390 و بررسی این روند در سال‌های 1391 و 1392 بیانگر تاثیر اجرای طرح هدفمندی یارانه‌ها در اولین سال پس از اجرای آن بر مصرف برق سالیانه کشور است. کاهش نسبتا محسوس مصرف برق در این سال نسبت به پیش­بینی مدل ارائه شده موید این تاثیر است. نتایج پژوهش حاکی از آن است که با توجه به ساختار شبکه عصبی نارکس و تاثیر تدریجی عامل زمان بر آن از این مدل می‌توان برای پیش­بینی مصرف برق سالیانه کشور استفاده نمود.
محمدرضا حمیدی‌زاده, محمدجواد کارگر, محمد حمیدیان
PDF

چکیده

مسئله غذا و امنیت غذایی یکی از اساسی‌ترین چالش‌هاي جمیعت رو به افزایش دنیا است. نگراني از آثار مصرف آنتي‌بيوتيك در پرورش طيور رو به افزايش است و استفاده كمتر از آنتي‌بيوتيك‌ها مي‌تواند نقش مهمي در ارتقاء سلامت جامعه ايفا كند. این مطالعه با بکارگیری الگوی ارزش‌گذاری انتها باز دو مرحله اي هكمن به تعیین میزان تمایل به پرداخت ساکنین شهر رشت برای محصول ارگانیک مرغ سبز می‌پردازد. داده‌های موردنیاز با استفاده از پرسشنامه و مصاحبه حضوری با 200 نفر بدست آمد. روش نمونه‌گیری مورد استفاده تصادفی و حجم نمونه بر مبنای جدول انتخاب بارتلت تعیین شد. نتایج برازش الگوی دو مرحله‌ای هکمن نشان داد که از میان متغیرهای مورد مطالعه، متغیرهای آگاهی از فواید مرغ سبز و شاخص نگرشی بر پذیرش تمایل به پرداخت بیشتر برای این محصول و میزان تمایل به پرداخت برای آن اثر مثبت و معنی‌دار آماری داشتند. همچنین، متوسط تمایل به پرداخت افراد برای خرید هر کیلوگرم مرغ سبز 42/21 درصد بيشتر از مرغ معمولي مي‌باشد. از این رو، پیشنهاد می‌شود برای ارتقاء سطح سلامت و پایه گذاری سیستم کشاورزی ارگانیک (زیستی) در کشور اطلاع‌رساني كامل در مورد مزاياي مرغ سبز و مضرات آنتي‌بيوتيك باقي مانده در گوشت مرغ صورت گیرد
محمد کاوسی کلاشمی, مرتضی تهامی پور زرندی, مرتضی حیدری شلمانی
PDF

چکیده

نوسانات اهرم مالی، از نظر بسیاری از محققین، یکی از مهم‌ترین عوامل نوسان و آسیب‌پذیری نظام مالی در برابر تکانه‌های برون­زا و بروز بحران مالی است. از این رو توسعه الگوهای نظری مربوط به تبیین ریشه‌ها و عوامل نوسان اهرم مالی و نقش آن در بروز بحران‌های مالی از اهمیت به سزایی برخوردار است. در این مطالعه با ارائه تعریفی جدید از اهرم مالی کلان، نقش نوآوری‌های مالی (توسعه کیفی نظام مالی) در نوسانات اهرم مالی و بروز بحران‌های مالی در چارچوب یک الگوی نظری تبیین می‌شود. الگوی مورد استفاده بر اساس الگوی رشد اقتصادی فرانک رمزی (1928) و با افزودن بخش‌های پولی و مالی (بانک‌ها) ایجاد شده است که با استفاده از تکنیک کنترل بهینه به صورت صریح حل و بحث خواهد شد. علاوه بر این، روابط به دست آمده برای اقتصاد ایران کالیبره شده و رفتار اهرم مالی کلان در اقتصاد ایران الگوسازی می‌شود. بر اساس یافته‌های پژوهش، بروز نوآوری‌های مالی باعث می‌شود، عرضه اعتبار به سرعت گسترش یافته و با توجه تأثیر تغییرات بخش مالی بر حجم سرمایه سرانه فیزیکی، اهرم مالی متناسب با تفاوت نوسان حجم ثروت پولی در مقایسه با حجم ثروت واقعی تغییر می‌کند. در مقابل، با بازنگری قواعد نظارتی، فرآیند بالا برعکس شده و اهرم مالی در جهت مخالف تغییر خواهد کرد. بر این اساس، بروز مکرر نوآوری‌های مالی باعث تکرار فرآیند بالا شده و ادورا اهرم مالی را پدید خواهد آورد. علاوه بر این، اگر پیش از اصلاح قواعد نظارتی، چندین نوآوری مالی رخ دهد، تغییرات ناشی از مجموع اثرات آنها به اندازه‌ای است که منجر به بروز بحران مالی خواهد شد.
محمد واعظ برزانی, بهنام ابراهیمی, رحیم دلالی اصفهانی, مجید فخار
PDF