دوره 4, شماره 1

بهار 1392

فهرست مطالب

مقالات

چكیده

هدف از این مطالعه بررسی تأثیر تکانه‌های مختلف قیمتی و سیاستی بر تولید و تورم در اقتصاد ایران است. بدین منظور یک مدل اقتصاد کلان باز در مقیاس کوچک، شامل متغیرهای مهمی چون شکاف تولید، تورم، سرمایه‌گذاری، حجم پول، مخارج حقیقی دولت، نرخ ارز حقیقی و درآمدهای ارزی حاصل از صادرات نفت، با استفاده از روش خودتوضیح برداری ساختاری (SVAR ) برای دوره 1389-1340 مورد برآورد قرار گرفت.بر اساس یافته‌های تحقیق، تکانه پولی انبساطی بر تولید اثر منفی داشته و با افزیش تورم همراه است. از سوی دیگر اگر چه تأثیر تکانه انبساطی مخارج دولت بر شکاف تولید مثبت است ولی بر حجم پول نیز مؤثر بوده و تورم را به همراه دارد. نتایج آثار تکانه نفتی مثبت نیز نشان دهنده افزایش شکاف تولید همراه با افزایش حجم اسمی پول و تورم است که در چارچوب نظام ارزی مدیریت شده، منجر به کاهش نرخ ارز حقیقی و به عبارت دیگر کاهش قدرت رقابت‌پذیری اقتصاد می‌شود. نتایج تجزیه واریانس خطاهای پیش بینی نشان می‌دهد که مهمترین عوامل مؤثر در نوسانات تولید (به جز تکانه‌های مربوط به تولید) تکانه‌های مخارج حقیقی دولت و نرخ ارز حقیقی است. همچنین در نوسانات تورم نیز تکانه مخارج حقیقی دولت عامل مهم بشمار آمده و تکانه‌های تولید و حجم پول در اولویت‌ بعدی قرار دارند. ملاحظه سیاستی نتایج حاکی از نقش تعیین کننده سیاست مالی در ثبات سازی اقتصاد ایران است.
حسن درگاهی, الدار صداقت پرست

چکیده

در این مطالعه به بررسی قاعده بهینه سیاست پولی در دو رژیم نرخ ارز شناور و مدیریت شده با استفاده از یک الگوی تعادل عمومی پویای تصادفی (DSGE) پرداخته شده است. طراحی الگو مطابق با شرایط یک اقتصاد صادر کننده نفت صورت گرفته است. در این الگو فرض می‌شود که بانک مرکزی در رژیم ارزی شناور از قاعده سیاستی بهینه در رابطه با تابع زیان بانک مرکزی به منظور تثبیت اقتصاد کلان در یک اقتصاد باز کوچک بهره می‌گیرد و در رژیم نرخ ارز مدیریت شده از دو قاعده سیاستی یکی برای نرخ‌های سود اسمی و دیگری برای نرخ تغییر ارزش ارز استفاده می‌کند و تصمیمات خود را براساس ارتباط متقابل بین این دو قاعده سیاستی اتخاذ می‌نماید. نتایج نشان می‌دهند که اگر تصمیم‌گیری مطابق ضرایب بهینه به‌دست آمده برای قاعده سیاستی در شرایطی باشد که کاهش تورم بیش از رشد اقتصادی در جامعه اهمیت داشته باشد، در هر دو رژیم ارزی شناور و مدیریت شده، تابع زیان بانک مرکزی میزان کمتری را نشان خواهد داد. بدین ترتیب الگو نشان می‌دهد که چگونه بانک مرکزی می‌تواند تصمیمات مناسب‌تری را در ارتباط با نرخ‌های سود و ارز تحت رژیم‌های ارزی شناور و مدیریت شده اتخاذ نماید. حل الگو با استفاده از ابزار Dynare صورت می‌گیرد و پارامترها به روش کالیبراسیون در الگو وارد می‌شوند.
شیرین صلوی تبار, شمس‌الله شیرین‌بخش
PDF

چکیده

در ادبیات اقتصادی مطالعات بسیار زیادی در خصوص رابطه بین توسعه مالی و رشد اقتصادی انجام شده است لیکن در خصوص تأثیر توسعه بازار مالی بر توزیع درآمد مطالعات اندکی انجام شده است.  به طور اخص در خصوص اثرات توسعه مالی در بخش صادرات بر نابرابری درآمد تقریبا هیچ گونه مطالعه­ای مشاهده نشد. هدف این مقاله، بررسی رابطه بین توسعه مالی در بخش صادرات( که عمدتا از طریق توسعه موسسات اعتباری صادراتی انجام می‌شوند) و توزیع درآمد در ایران می­باشد.مدل سازی داده‌ها و اطلاعات آماری در این تحقیق بر پایه الگوی خودرگرسیون وقفه گسترده (ARDL) است. ضریب جینی به عنوان شاخص نابرابری درآمد، و نسبت تسهیلات اعطایی به بخش صادرات به تولید ناخالص داخلی (GDP) به عنوان شاخص توسعه مالی در بخش صادرات مورد استفاده قرار گرفته شده است. نتایج حاصل از برآورد الگو برای سالهای 1352 تا 1389 نشان می­دهد که توسعه مالی در بخش صادرات، نابرابری درآمد  در ایران را افزایش می­دهد
ابوالفضل نوفرستی, محمدجواد رزمی
PDF

چکیده

هدف اصلی این مطالعه، بررسی تأثیر صادرات بر کارآیی فنی 22 زیربخش صنعتی مواد غذایی و آشامیدنی در سطح کدهای چهار رقمی طی دوره 1388-1379 است. در این راستا، ابتدا کارآیی فنی زیربخش­های 22گانه صنعتی به روش تابع تولید مرز تصادفی تخمین زده شده و سپس مدل تحقیق با استفاده از رویکرد داده­های تابلویی پویا برآورد شده است. نتایج تحقیق نشان داد که متوسط کارآیی کل صنعت مواد غذایی و آشامیدنی طی دوره مورد مطالعه برابر با  62/0 است. همچنین نتایج برآورد مدل تحقیق حاکی از این است که متغیر صادرات و مخارج تحقیق و توسعه تأثیر مثبت و معنی­داری بر کارآیی فنی زیربخش­های صنایع مواد غذایی و آشامیدنی اقتصاد ایران دارد. در مقابل، اثر سرمایه انسانی بر کارآیی فنی زیربخش­های صنایع مواد غذایی و آشامیدنی منفی و معنی­دار بوده است.
علیرضا کازرونی, حسن عبدی, خلیل جهانگیری
PDF

چکیده

بهره‌وری یکی از مهمترین مولفه‌های رشد است که در زمینه‌های مختلف عوامل متعددی بر آن تاثیر می‌گذارند. یکی از زمینه‌هایی که بهره وری در آن اخیرا توجه اقتصاددانان را به خود جلب نموده است، آموزش عمومی است. نتایج آزمونهای بین‌المللی نشان از تفاوت بازدهی آموزش در کشورهای مختلف دارد. این حقیقت که امروزه بیش از 4% درآمد سرانه کشورهای عضو OECD به آموزش عمومی اختصاص می‌یابد، نشان دهنده اهمیت این بخش در اقتصاد و افزایش بهره وری در آن است. در کشور ما نیز یک میلیون معلم مشغول به آموزش بیش از 12 میلیون دانش آموز هستند. حتی درصد کوچکی بهبود بهره وری در سیستم آموزشی موجب صرفه جویی سالانه میلیاردها تومان در اقتصاد ما خواهد شد. تا کنون عموم روش‌های پیشنهاد شده برای افزایش بهره وری از طریق بهبود امکانات مثل کاهش تعداد دانش آموزان یا افزایش کیفیت معلم‌ها بوده که به شدت هزینه بر است. در این تحقیق با استفاده از ارائه اطلاعاتی راجع به عملکرد دانش آموز نسبت به هم کلاسی‌هایش، بدون هزینه اضافی برای سیستم آموزشی، به  ایجاد انگیزه در دانش آموزان جهت تلاش بیشتر و بهبود بهره وری پیشنهاد نموده و کارایی آن را با استفاده از ابزار تحقیق میدانی در سالهای 1390 و 1391 در دو مدرسه دخترانه دولتی در مقطع راهنمایی تحصیلی در شهر مشهد به بوته آزمایش گذاشته ایم. نتایج نشان از موثر بودن این مکانیسم بر بهبود عملکرد دانش آموزان دارد.
محمود فرخی کاشانی
PDF

چکیده

انتخاب نظام ارزی از طریق اثرگذاری بر بسیاری از متغیرهای اقتصادی می‌تواند نقش بسزایی در شرایط موجود و آینده هر جامعه‌ای ایفا نماید. از طرف دیگر عوامل اثر گذار بسیاری در انتخاب نظام ارزی موثر هستند. این مقاله به دنبال شناسایی و بررسی نوع اثرگذاری این عوامل بر انتخاب نظام ارزی در ایران و کشورهای عضو سازمان اپک (OPEC) می‌باشد.  به همین جهت از داده‌های دوره 1995 تا 2012 به ترتیب با استفاده از مدلهای پروبیت برای ایران و پروبیت پانل با اثرات ثابت برای کشورهای عضو اپک  به برآورد روابط پرداخته شده است. نتایج حاصل از روابط برآورد شده نشان می‌دهد از بین تمامی عوامل اثر گذار، شامل عوامل ساختاری، کلان اقتصادی و مالی که در بسیاری از مطالعات نظری و تجربی مورد توجه قرار گرفته‌اند، مهمترین عامل در افزایش احتمال انتخاب نظام ارزی توسط کشورهای فوق متغیر ذخایر ارزی می‌باشد. نتیجه فوق می‌تواند از دو جهت قابل توجه باشد. به این معنا كه اقتصادهایی با ذخایر بین‌المللی زیاد به علت آنكه این ذخایر می‌توانند به حفظ یك نرخ ارز ثابت كمك كنند، تمایل به انتخاب یك رژیم ارزی ثابت دارند. از سوی دیگر در کشورهای مورد بررسی تامین کسری بودجه دولت با افزایش نرخ ارز یکی از راه حلهای اتخاذ شده جهت جلوگیری از انباشت بدهی‌ها در بودجه‌های سالانه می‌باشد.
محمد ناصر شرافت جهرمی, سیاوش گلزاریان پور
PDF