دوره 2, شماره 3 و 4

پاییز و زمستان 1390

فهرست مطالب

علمی - پژوهشی

مدل های مالکیت اتومبیل، از دیرباز مورد توجه اقتصاددانان و برنامه ریزان در حوزه ی حمل و نقل بوده است. هدف مقاله ی حاضر تحلیل رفتار خریداران اتومبیل نو بر اساس رویکرد داده های خانوار است، لذا تابع احتمال خرید اتومبیل تصریح شده و با استفاده از روش لاجیت برای سال 1387 در مورد داده های خام بودجه خانوار برآورد شده است. سپس مدل شبیه سازی برون نمونه ای شده و میزان تقاضای کل بازار اتومبیل نو برای دوره ی 1390- 1388 پیش بینی شده است. نتایج نشان می دهد که درآمد حقیقی خانوار، نسبت شاغلان، نسبت دانش آموزان، سن سرپرست خانوار، تعداد افراد بالای 20 سال در خانوار و متغیر مجازی شهر- روستا دارای اثرات معنی داری بر الگوی انتخاب خرید خودروی نو توسط خانوار است. در میان متغیرهای توضیحی بیشترین اثر متعلق به متغیر تعداد افراد بالای 20 سال در خانوار و کمترین اثر مربوط به متغیر درآمد حقیقی می باشد. طبقه بندی JEL: C25, D120, R41
علی اکبر خسروی نژاد
PDF
با توجه به اینکه سیاست هاي پولی یکی از ابزارهاي مهم در اختیار سیاست گذاران است، چگونگی تأثیرگذاري این ابزار بر متغیرهاي کلان اقتصادي در شرایط مختلف اقتصادي از اهمیت بسزایی برخودار است. لذا، در پژوهش حاضر تلاش شده است با استفاده از تکنیک مارکوف سوئیچینگ و داده های سری زمانی فصلی طی دوره ز 2: 1387- 1: 1367 اثرات نامتقارت شوک های پولی بر قیمت در ادوار تجاری اقتصاد ایران بررسی شود. در این راستا، شوک های مثبت و منفی پولی و ادوار تجاري اقتصاد ایران بررسی شود. در این راستا، شوك هاي مثبت و منفی پولی و ادوار تجاري اقتصاد ایران با استفاده از مدل مارکوف سوئیچینگ استخراج شده و سپس در چارچوب مدل هاي اقتصادسنجی با بهره گیري از روش هم انباشتگی جوهانسن- جوسیلیوس نامتقارن بودن اثرات این شوك ها بر قیمت در شرایط مختلف اقتصادي بررسی شده است. نتایج پژوهش نشان می دهد که در طول چرخه هاي تجاري، میزان تأثیرگذاري شوك هاي مثبت پولی بر سطح قیمت ها متفاوت از شوك هاي منفی پولی است. طوري که تأثیر شوك هاي مثبت پولی هم در دوران رونق و هم در دوران رکود اقتصادي بر قیمت بیشتر از شوك هاي منفی پولی است. از این رو می توان چنین بیان کرد که استفاده از نتایج هر گونه مدل ها ي خطی در سیاستگذاري عاري از ایراد نیست و بانک مرکزي بایستی در اتخاذ سیاست ها ي پولی به این مسئله توجه نماید تا بتواند کارایی سیاست هاي اتخاذ شده را حداکثر نماید. طبقه بندي E31,E32, E52,C22 : JEL
حسین اصغرپور, فیروز فلاحی, الناز تلسچی
PDF
هدف این مقاله بررسی تأثیر تغییرات درآمد سرانه، قیمت مواد غذایی و یارانه ی غذایی بر کالری دریافتی افراد در مناطق شهری ایران طی سال های 1363 تا 1387 است و به این منظور از تکنیک های اقتصاد سنجی و مدل خودرگرسیون برداری (VAR) و رهیافت هم انباشتگی استفاده شده است. طبق یافته های این پژوهش، رابطه ی بلندمدت بین متغیرهای مدل وجود دارد و شوک هایی که موجب کاهش درآمد خانوارهای شهری و کاهش یا حذف یارانه ی غذایی شوند، آثار منفی شدیدی بر میزان کالری دریافتی خانوارها خواهد داشت. طبقه بندی JEL: I19
فرهاد خداداد کاشی, سینا هشترخانی
PDF
همه ی کشورها ارتقای بهره وری را به عنوان یکی از راهکارهای مهم تأمین رشد اقتصادی و افزایش رقابت پذیری صنایع، مورد توجه قرار داده اند، طوری که کشورهای صنعتی و توسعه یافته، بخش چشمگیری از رشد تولید خود را از این طریق به دست آورده اند. در این مقاله، تأثیر سرمایه ی انسانی بر بهره وری کل عوامل تولید در صنایع متوسط و بزرگ ایران طی دوره ی زمانی 1374 الی 1386 بررسی شده است. بدین منظور ابتدا با ساتفاده از نرم افزار DEAP، شاخص مالم کوئیست (به عنوان شاخصی برای بهره وری کل عوامل)، تغییرات کارایی ناشی از مدیریت، و از مقیاس و تغییرات فناوری برای صنایع متوسط و بزرگ کشور محاسبه شده، سپس با استفاده از روش پانل پویا (روش AB) به تحلیل تغییرات شاخص مالم کوئیست در ارتباط با تغییرات کارایی ناشی از مدیریت، تغییرات کارایی ناشی از مقیاس و تغییرات تکنولوژی پرداخته شده است. یافته های پژوهش حاکی از آن است که تغییرات بهره وری صنایع متوسط و بزرگ کشور طی دوره ی مورد بررسی بیشتر متأثر از بهبود کارایی فناوری و بهبود کارایی ناشی از مدیریت به عنوان سرمایه ی انسانی بوده است. طبقه بندی JEL: O14, O47, J24
پرویز محمدزاده, فخری سادات محسنی زنوزی, غلامحسین رهنمای قراملکی
PDF
کاهش نرخ بیکاري و دستیابی به تورم غیر فزاینده از جمله اهداف مهم و کلیدي سیاستگذاران اقتصادي است. بنابراین اندازه گیري نرخ بیکاري همراه با تورم غیر فزاینده (نایرو) و هستۀ تورم از اهمیت خاص برخوردار است. در این مقاله نرخ بیکاري همراه با تورم غیر فزاینده (نا یرو) و هست ۀ تورم به صورت همزمان و در چارچوب یک نگرش ساختاري براي اقتصاد ایران اندازه گیري می شود . در این رابطه، نایرو به عنوان جزئی از نرخ بیکاري واقعی که در بلند مدت با تورم ناهمبسته است، و هستۀ تورم نیز بخشی از تورم واقع ی که اثر می ان مدت و بلندمدتی بر تولید و اشتغال ندارد، تعریف شده است. نتایج این پژوهش نشان می دهد که مبادلۀ تورم و بیکاري در چارچوب منحنی فیلیپس کوتاه مدت و بلندمدت مرسوم با توجه به داده هاي آماري کشور مورد تأیید قرار نمی گیرد. نرخ بیکاري نایرو و هستۀ تورم بر خلاف تصور اولیه مفهوم ثابت زمان ی نداشته بلکه در طول زمان متغیر هستند. نایرو و هستۀ تورم برآورد شده در این مقاله، تفاوت بسیار اساسی و چشمگیر با نرخ بیکار ي و نرخ تورم واقعی ندارد که گویاي ماهیت ساختاري و بلندمدت بودن پدیده بیکاري و تورم در اقتصاد ایران است. طبقه بندي E24, E25, E31 :JEL
حسن گلمرادي, عباس عرب مازار, فرهاد دژپسند
PDF
اجرای طرح هدفمند کردن یارانه ها و اصلاح نرخ حامل های انرژی موجب خواهد شد تا بسیاری از تولید کنندگان با استناد به افزایش قیمت نهاده های تولیدی در زیر بخش های اقتصادی و به تبع آن افزایش هزینه های تولید و افزایش قیمت تمام شده محصولات تولیدی خود، خواستار افزایش قیمت این محصولات شوند. لذا هدف اصلی این مقاله بررسی اثرات طرح هدفمندی یارانه های نهاده برق بر قیمت تمام شده ی محصول در زیر بخش های صنعتی است. در همین راستا و به جهت افزایش اعتبار نتایج، برآورد توابع هزینه ی لگاریتمی متعالی در چارچوب رویکرد پانل سیستمی طی دوره ی 1375 تا 1386 در زیربخش های 23 گانه ی صنعت ایران به تفکیک کدهای ISIC به انجام رسیده است. طبق نتایج ناشی از این پژوهش میانگین کشش هزینه ای نیروی کار، برق و سرمایه در سطح 23 کد ISIC صنعتی به ترتیب 0.16-، 0.32- و 0.52- حاصل شده است. ضمن آنکه به طور مشابه میانگین کشش های قیمتی متقاطع نیروی کار و برق 0.51 و سرمایه و برق 0.84- می باشد. همچنین افزایش قیمت عوامل تولید از جمله برق سبب افزایش هزینه های تولید و در نتیجه کاهش تولید در زیربخش های مختلف می گردد، به عنوان نمونه افزایش 1 درصدی قیمت برق به طور متوسط سبب کاهش 0.009 درصدی تولید می شود. همچنین افزایش 1 درصدی قیمت برق در سال 86، بین 0.03 تا 0.06 درصد هزینه های متوسط تولید را متأثر می سازد. تغییرات هزینه های متوسط تولید در بخش تولید فلزات اساسی بیشترین و در بخش هایی همانند بازیافت یا توتون و تنباکو کمترین است. طبقه بندی JEL: B40, B41, C01, C23, C33, C51,C52
محمد نوفرستی, زهره سلیمیان
PDF
برای کنترل یا مهار تورم باید عوامل موجد آن شناسایی شود. نتایج مطالعات درباره ی عوامل موجد تورم متفاوت یا حتی ناسازگارند، زیرا بر نگرش خاص پژوهشگر استوارند. در این مقاله برای پرهیز از افتادن در چنین گردابی، از روش میانگین گیری بیزی استفاده گردید. ابتدا 350 هزار معادله ی رگرسیونی (بر اساس داده های 1387- 1353) برآورد و معلوم شد که نرخ رشد نقدینگی اثر مثبت و معنی داری بر تورم ایران دارد و عوامل غیرپولی نیز بر آن مؤثرند (تورم در ایران صرفاً یک پدیده ی پولی نیست). برای اطمینان از درستی نتایج، فرایند میانگین گیری بیزی با 2 بار تغییر در تنها فرض اولیه (اندازه ی انتظاری مدل از 8 به 10 و سپس به 12) تکرار (در مجموع 1190 هزار معادله ی رگرسیونی برآورد) شد. برای اطمینان از درستی نتایج، فرایند میانگین گیزی بیزی با 2 بار تغییر در تنها فرض اولیه (اندازه ی انتظاری مدل از 8 به 10 و سپس به 12) تکرار (در مجموع 1190 هزار معادله ی رگرسیونی برآورد) شد. طبقه بندی JEL: C11, C52, E31, E37
سید محمدعلی کفائی, حسام الدین قاسمی
PDF
در نظریات اقتصادی رابطه ی تنگاتنگی بین نرخ بهره و نرخ تورم حاکم است. طی سال های اخیر نیز یکی از سیاست های مطرح، کاهش نرخ سود علی الحساب بانکی با هدف کاهش تورم، افزایش سرمایه گذاری و در نتیجه کاهش بیکاری در کشور بوده است. در این پژوهش، به بررسی رابطه ی فوق در اقتصاد ایران برای دوره زمانی 1388- 1339 پرداخته شده است. بدین منظور ابتدا سهم هزینه های مالی به عنوان یکی از هزینه های تولید برای شرکت های فعال در بازار بورس سهام ایران محاسبه و نشان داده شد که در حدود 50- 15 درصد از هزینه های تولید را هزینه های مالی تشکیل می دهند، همچنین سهم هزینه های مالی در تولید ناخالص داخلی برآورد شد که این سهم در حدود 38- 33 درصد GDP بود. سپس به منظور بررسی رابطه ی علیت بین این دو متغیر از روش «جوهانسون- جوسیلیوس و تصحیح خطا» استفاده شد و این نتیجه به دست آمد که رابطه ی علی بین این دو متغیر در ایران از نرخ سود علی الحساب تسهیلات بانکی به نرخ تورم به صورت یک طرف است و در نتیجه با توجه به سهم بالای هزینه های مالی در هزینه های بنگاه ها می توان با کاهش نرخ سود علی الحساب تسهیلات بانکی، نرخ تورم (ناشی از آن) را کاهش داد. طبقه بندی JEL: E43، E31، G14
پرویز داودی, مهدی ذوالقدری
PDF