دوره 1, شماره 2

تابستان 1389

فهرست مطالب

علمی - پژوهشی

هدف این مقاله، بررسی تأثیر سیاست هاي مالی(مخارج دولت و درآمدهاي مالیاتی مستقیم) و پولی (ذخیرة قانونی بانک ها نزد بانک مرکزي) و بدهی آن ها به بانک مرکزي)بر وضعیت توزیع درآمد در اقتصاد ایران است. براي نشان دادن این تأثیرات از یک الگوي اقتصادسنجی کلان استفاده شده است. شاخص نشان دهندة وضعیت توزیع درآمد ضریب جینی است. ضرایب معادلات الگو از طریق روش حداقل مربعات معمولی و به صورت جداگانه برای دوره ی 86- 1338 برآورد و پایایی هر کدام از این معادلات به وسیلۀ آزمون دیکی- فولر تعمیم یافته بررسی شده است . براي نشان دادن اعتبار مدل، مدل برای دوره ی 86- 1356 شبیه سازي و اعتبار آن توسط شاخص میانگین مجذور خطا تأیید شده است. نتایج نشان می دهند که افزایش هر کدام از سه متغیر مخارج دولت، درآمد مالیات هاي مستقیم دولت و یا ذخایر قانونی بانک ها نزد بانک مرکزي، باعث کاهش ضریب جینی می شود و افزایش بدهی بانک ها به بانک مرکزي، ضریب جینی را افزایش می دهد. همچنین مشخص شده که در بین متغیرهاي مذکور، تأثیر مخارج دولت بر ضریب جینی بیشتر از سایرین بوده است. طبقه بندی C22, E20, E27, E40, E52 :JEL
محمدناصر شرافت جهرمی, زریرنگین تاجی
PDF
نابرابري تورمی مبین رویارویی خانوارهاي داراي مخارج مصرفی متفاوت، با نرخ هاي تورم مختلف است. براي بررسی وجود نابرابري در این مقاله از دو شیوة تحلیل توصیفی CPI ویژة خانوار (ضریب تغییرات) و شکاف ثروت مدارانه استفاده می شود. خانوارها نیز برحسب محل سکونت (روستا یا شهر و استان) دسته بندي شدند. این دو روش در مورد تمام مناطق شهري و روستایی (به تفکیک استان) و همچنین کل کشور محاسبه گردید. یافته ها حاکی از وجود نابرابري تورمی در مناطق روستایی و شهري در مقاطع زمانی است. روند این نابرابري طی زمان نوسانی است، ولی به صورت کلی در مناطق شهري نسبت به مناطق روستایی شدیدتر است؛ همچنین در سال هاي اخیر بر شدت این نابرابري افزوده شده و لزوم تدوین سیاست هاي خاص مناطق گوناگون اعم از روستایی و شهري و نیز استان ها ضرورت بیشتري یافته است. طبقه بندی D31, D33, D64, E31, E61:JEL
سید محمدعلی کفایی, مریم مرادبیگی
PDF
در این بررسی اثر دو متغیر اعتبارات بانکی و نرخ سود تسهیلات بانکی بر سرمایه گذاري خصوصی در بخش هاي مختلف اقتصادي نظیر کشاورزي، صنایع و معادن و ساختمان بررسی شده است. براي انجام این مطالعه، از مدل شتاب انعطاف پذیر و الگوي خودرگرسیونی با وقفه هاي گسترده (ARDL) و اطلاعات سري زمانی دورة1386- 1352 استفاده شده است. یافته ها حاکی از آن است که تسهیلات بانکی بر سرمایه گذاري بخش خصوصی داراي اثر مثبت و معنی دار و نرخ سود واقعی تسهیلات بانکی داراي اثر منفی و معنی داري است. همچنین، نتایج حاصل از بررسی دو متغیر مذکور بر زیر بخش هاي سرمایه گذاري نشان می دهد که سرمایه گذاري خصوصی در بخش صنایع و معادن بیشترین حساسیت را نسبت به تسهیلات اعطایی بانک ها داراست که گویاي اتکاي بیشتر این بخش به اعتبارات بانکی نسبت به سایر بخش هاست . به همین ترتیب، سرمایه گذاري خصوصی در بخش کشاورزي بیشترین حساسیت را نسبت به نرخ سود تسهیلات بانکی دارد. C13, C22, E22, E43, G21 :JEL طبقه بندي
حسین صمصامی, محمد فرید خادم غوثی
PDF
نوسانات نرخ ارز واقعي بر ورود و خروج سرمايه، سرماي هگذاري مستقيم خارجي، تجارت بر مبناي مزيت نسبي و قدرت رقاب تپذيري اقتصاد در سطح بي نالملل اثر گذار است. بنابراين ثبات نرخ ارز واقعي از جمله ابزارهاي مهم سياس تهاي رشد و توسعة اقتصادي به شمار م يرود. اين مهم با شناسايي منابع نوسانات نرخ ارز واقعي و تورم، بررسي سهم نسبي هر منبع و تحليل اثرات پوياي آن طي زمان امكا نپذير است. محققان توافق نظر دارند كه نوسانات نرخ ارز واقعي از شو كهاي واقعي و اسمي (يا پولي) سرچشمه م يگيرد. انداز هگيري و تحليل اهميت نسبي شو كهاي مختلف بر نوسانات نرخ ارز واقعي و تورم به محققان و سياستگذاران در مد لسازي نرخ ارز و طراحي سياس تهاي مناسب تثبيت اقتصادي ياري م ينمايد. در مقالة حاضر، شواهدي از نقش شو كهاي واقعي و اسمي در توضيح نوسانات نرخ ارز واقعي و تورم در اقتصاد ايران با استفاده از مد لسازي خودرگرسيو نبرداري ساختاري ارائه م يشود. نتايج تحقيق نشان م يدهد كه شو كهاي واقعي توضيح دهنده اصلي نوسانات نرخ ارز واقعي و شو كهاي اسمي توضيح دهنده اصلي نوسانات نرخ تورم در كشور است.
عباس عرب مازار, حسن گلمرادي
PDF
مقالة حاضر به بررسي تجربي اعتبار نظرية نگرش پولي به تراز پرداختها و رابطة بين كسري تراز پرداختها با سطح عمومي قيمتها و كسر بودجة دولت در چارچوب يك الگوي اقتصادسنجي كلان ساختاري م يپردازد. معادلات تصريح شده با استفاده از داد ههاي سري زماني سالهاي 1338 تا 1386 و به روش همجمعي برآورد شدهاند. % نتايج شبي هسازي آثار سياس تهاي پولي و ارزي توسط الگو حاكي از آن است كه 10 افزايش در نرخ سپردة قانوني، سطح عمومي قيمتها را در سالهاي پس از اجراي اين 11 % كاهش م يدهد و تراز پرداخ تها به طور متوسط / سياست به طور متوسط حدود 5 حدود 30 % بهبود م ييابد. اجراي سياست پولي انقباضي از طريق كاهش بدهي بانكها به بانك مركزي نيز اثر مشابهي را در الگو بر سطح عمومي قيمتها و تراز پرداختها بر جاي ميگذارد. در خصوص ارزيابي اثر سياست تنزل ارزش پول ملي، نتايج شبي هسازي الگو حاكي از آن است كه اگر نرخ ارز 20 % افزايش يابد، تراز پرداختها با بهبود نسبي، به طور متوسط حدود 20 % بيشتر ميشود، اما سطح عمومي قيمتها در سالهاي پس از اجراي اين سياست به طور متوسط حدود 7% افزايش مييابد. نتايج مطالعه ضمن تأييد نگرش پولي به تراز پرداختها، در مجموع حاكي از آن است كه گرچه هر دو سياست پولي انقباضي و تنزل ارزش پول ملي به بهبود تراز پرداختها منجر م يشود، ولي سياست پولي انقباضي مناسبتر است، زيرا برخلاف سياست تنزل ارزش پول ملي، سطح عمومي قيمتها را كاهش ميدهد.
محمد نوفرستی, زهرا نوروزی
PDF
در اين مقاله رابطة عليت ميان تورم و رشد بهرهوري در اقتصاد ايران با استفاده از روشهاي خطي و غيرخطي مبتني بر شبكههاي عصبي آزمون ميشود. اين مطالعه با ارائة نگاهي جامع و متفاوت به مباني نظري رابطة تورم و بهر هوري و نيز ارائة روشي نو به منظور بررسي ارتباط غيرخطي ميان اين دو متغير به واكاوي رابطه 1338 پرداخته است. - ميان اين دو در اقتصاد ايران طي دورة 1385 نتايج حاكي آن است كه ب هرغم عدم وجود رابطة خط ي ميان تورم و رشد بهر هوري، يك رابطة غيرخطي ميان اين دو متغير با استفاده از روش علي ت مشاهده ميشود. به بيان ديگر، ميان تورم و رشد بهرهوري يك GMDH غيرخطي عليت غيرخطي دو طرفه برقرار است
حمید ابریشمی, محسن مهرآرا, مهدی احراری, مهدی نوری
PDF
تحقیق حاضر، با هدف بررسی تغییرات فقر به دو عامل رشد و بازتوزیع در برنامۀ دوم و سوم توسعۀ اقتصادي، اجتماعی و فرهنگی ایران انجام شده است. نتایج به دست آمده در این مقاله نشان می دهد که برنامۀ سوم توسعه نسبت به برنامۀ دوم توسعه در کاهش نرخ فقر در هر دو منطقۀ روستایی و شهري موفق تر عمل کرده است. بدین معنی که در طول برنامه ی دوم، نرخ فقر در نقاط روستایی و شهری به ترتیب به میزان 307/0 و 77/2 درصد کاهش و در برنامه ی سوم این نرخ برای نقاط روستایی و شهری به ترتیب 97/7 و 32/8 درصد کاهش یاقته است. سنجه شکاف فقر طی هر دو برنامه سیری نزولی داشته که این کاهش در برنامه ی سوم نیز بیشتر بوده است. همچنین سنجه حساسیت - توزیع فقر نیز نشان می دهد که وضعیت رفاهی فقیرترین فقرا در مناطق روستایی و شهري بهتر شده و در واقع فاصلۀ فقیرترین و غنی ترین گروه ها کمتر شده است. طی برنامۀ دوم، کاهش سه سنجه نرخ فقر، شکاف فقر و حساسیت - توزیع فقر در مناطق روستایی بیشتر ناشی از عوامل بازتوزیع بوده و رشد اقتصادي تأثیر کمتري بر افزایش این سه شاخص فقر نداشته است. در همین برنامه، تأثیر رشد اقتصادي در کاهش نرخ فقر در مناطق شهري بیشتر از تأثیر بازتوزیع بوده اما در کاهش سنجش شکاف فقر، سهم عامل رشد اقتصادي و عامل بازتوزیع تقریباً برابر و در کاهش سنجه حساسیت -توزیع فقر، جزء بازتوزیع تأثیر بیشتري از جزء رشد اقتصادي داشته است. براي برنامۀ سوم، کاهش دو سنجه نرخ فقر و شکاف فقر در مناطق روستایی، بیشتر ناشی از عامل رشد اقتصادي بوده، هر چند که عامل بازتوزیع نیز در کاهش آنها مؤثر بوده است. در کاهش سنجه حساسیت – توزیع فقر، سهم عامل بازتوزیع و عامل رشد تقریبا برابر بوده است. در همین برنامه، تأثیر رشد اقتصادي در کاهش سه سنجه نرخ فقر، شکاف فقر و حساسیت– توزیع فقر در مناطق شهري بیشتر از تأثیر عامل بازتوزیع بوده است. طبقه بندي D30, D31, D33, D39, D63 :JEL
وحید محمودي, زریر نگین تاجی, فرزاد احمدي
PDF
در این پژوهش، ابتدا روند اشتغال زنان تحلیل و سپس نقش عوامل مؤثر بر اشتغال زنان در کارگاه هاي صنعتی کشور در دورة 85- 1373 شناساسس شده است. الگوی استفاده شده از نوع نئوکلاسیک بوده و اشتغال زنان تابعی از ارزش افزوده به قیمت ثابت، دستمزد هاي زنان و مردان به قیمت ثابت و هزینۀ واقعی استفاده از سرمایه در نظر گرفته شده است. بر اساس نتایج به دست آمده از برآورد الگوي تقاضاي نیروي کار زنان به روش پانل دیتا، ارزش افزوده بیشترین تأثیر مثبت را بر اشتغال زنان دارد. بنابراین، رفع موانع رشد تولید در صنایع، به افزایش اشتغال زنان بیشترین کمک را می کند. همچنین فرضیۀ جانشینی نیروي کار زنان با سرمایۀ فیزیکی و نیروي کار مردان تأیید می شود. در نهایت، اگرچه دستمزد واقعی زنان تأثیر منفی بر اشتغال زنان دارد ولی این تأثیر معنادار نیست. طبقه بندي .J16,J21,J23,J24,J31:JEL
علیرضا امینی, فهیمه غنی زاده
PDF